Henk en Ingrid off grid

Al meer dan 20 jaar werk ik aan een droom. Een droom van een duurzame wereld. Een wereld waarin we de aarde niet uitputten, maar voeden. Een droom waar mensen niet op de vlucht slaan maar werk en inkomen hebben. Een droom waar we leven van de zon en de wind. En langzaam maar zeker zie je dat de eerste bouwblokken van die droom gerealiseerd worden.

In de afgelopen 20 jaar heb ik ook gemerkt dat het eenvoudig is om het gesprek te voeren met mensen die de droom ook nastreven en ondernemen, innoveren en politiek bedrijven op basis van deze droom. 

En in de afgelopen 20 jaar heb ik ook veel gesproken met mensen die tegen de droom lijken te zijn. Dat zijn de mensen die met hun angst en weerwoord ‘tegen’ roepen. Het is duur. Het kan niet. Het kost banen. U kent de argumenten. En dát waren de meeste waardevolle gesprekken. Want ook zij hebben gelijk.

En dus wil ik het met u hebben over de kunst van het luisteren en verbinden. Want we zitten in Nederland met een groot probleem. We zien aan de ene kant een enorme tendens naar polarisering. Arm rijk, zwart wit, stad platteland. Steeds vaker wordt gesproken in termen van WIJ en ZIJ. Het beleid van de afgelopen jaren heeft niet geholpen om de kloof tussen arm en rijk te verkleinen. En dus zien we op straat gele hesjes. De gele hesjes van mensen die niet mee kunnen, niet mee mogen.

Aan de andere kant staan we voor een van de grootse transities die de mensheid gekend heeft. De transitie naar een duurzame economie – met een afscheid van fossiele brandstoffen, een afscheid van mijnen van schaarse grondstoffen, een afscheid van eindeloze voedselproductie. We moeten, en gaan, daar  ben ik van overtuigd, om naar een economie van lokale productie en consumptie, lokale energie opwekking, lokale landbouw, lokale fabricage.

Terwijl we leven in een polariserende samenleving, staan we voor die grote transitie. Een transitie waarin iedereen mee moet. Henk en Ingrid die geen spaarcentjes hebben om zonnepanelen op het dak te leggen, de boer die nu alleen kan overleven door groei en intensiever boeren, het havenbedrijf waar nu dagelijks tonnen goederen uit China binnenkomen en verdeeld worden.

Dát, uiteindelijk, worden Henk en Ingrid off-grid, een kringloopboer en een haven waar goederen gerecycled worden naar nieuwe gebruiksgoederen.

Transities doen pijn. Want het betekent per definitie afscheid van wat was.  En mensen houden niet van verandering. Misschien wel van vooruitgang, maar dan liefst met behoud van het oude.

Om de transitie naar een duurzame economie te maken is het nodig het juiste verhaal te vertellen, en vooral moeten we luisteren naar elkaar. We moeten goed luisteren naar Henk en Ingrid die centjes nodig hebben voor hun zonnepanelen, luisteren naar de boer die zijn bedrijf veilig wil stellen voor zijn kinderen en kleinkinderen, luisteren naar het havenbedrijf dat afscheid moet nemen van de stage, continue stroom goederen die aankomen, opgeslagen worden en doorverkocht.

Luisteren naar mensen die tegen de verandering zijn omdat ze niet weten hoe het moet, niet weten wat er komt, niet weten hoe het gaat, wordt in deze gepolariseerde wereld een sleutelwoord.

Want iedereen heeft gelijk. De mensen in de weerstand, en de idealisten die door willen. De kunst is om  er samen uit te komen.